Σάββατο, 20 Σεπτεμβρίου 2025
9:00 μ.μ.
Ωδείο Ηρώδου Αττικού
Την τιμητική τους έχουν τα Επτάνησα στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού το Σάββατο 20 Σεπτεμβρίου, σε μια συναρπαστική μουσική παράσταση που ενώνει τις ρομαντικές καντάδες με τις λυρικές άριες, μια παράδοση που δικαιωματικά κατέχουν τα Επτάνησα. Το Αθηναϊκό κοινό θα έχει τη μοναδική ευκαιρία να ακούσει ζωντανά την «Παλαιά Φιλαρμονική Κερκύρας», ως είθισται να λέγεται η Φιλαρμονική Εταιρεία Κερκύρας, η οποία είναι ένας από τους ιστορικότερους μορφωτικούς και πολιτιστικούς φορείς της χώρας με συνεχή πορεία 185 ετών (ιδρύθηκε το 1840). Η Φιλαρμονική θα παρουσιάσει αγαπημένες και δημοφιλείς συνθέσεις από το Επτανησιακό και Ιταλικό ρεπερτόριο: άριες από όπερες και οπερέτες, καντσονέτες, καντάδες, τραγούδια αλλά και διάσημα ορχηστρικά έργα και εμβατήρια. Μεταξύ άλλων θα ακουστεί ο θρυλικός «Αμλέτο», το πένθιμο εμβατήριο που συνοδεύει την κατανυκτική περιφορά του Επιταφίου το Πάσχα και θα μας μεταφέρει την μαγική ατμόσφαιρα της Κερκύρας στο Ηρώδειο. Ακόμα, το Αθηναϊκό κοινό θα έχει την ευκαιρία να ακούσει χαρακτηριστικά αποσπάσματα του μελοποιημένου από τον κορυφαίο Κερκυραίο μουσουργό Νικόλαο Μάντζαρο «Ύμνο εις την Ελευθερία» του Διονυσίου Σολωμού (αποδιδόμενο ήδη από το 1841 από την «Παλαιά Φιλαρμονική Κερκύρας»), το εναρκτήριο μέρος του οποίου το 1865 (ακριβώς πριν 160 χρόνια) καθιερώθηκε στην Κέρκυρα ως ο Εθνικός μας Ύμνος. Με αφορμή τον εορτασμό των 230 χρόνων από τη γέννηση του Νικόλαου Μάντζαρου (1795-1872) ισόβιου καλλιτεχνικού Διευθυντή της «Παλαιάς Φιλαρμονικής», ευπατρίδη σπουδαίου μουσουργού και ιδρυτή της Επτανησιακής Σχολής, η συναυλία της Φιλαρμονικής θα τιμήσει τον μεγάλο Έλληνα. Σύσσωμη η Φιλαρμονική Κερκύρας (Παλαιά) με εκατόν σαράντα (140) μουσικούς θα έρθει στην Αθήνα για να παρουσιάσουν στο ρωμαϊκό Ωδείο τη μεγάλη τους τέχνη και θα μας μαγέψουν με τους ήχους, τις αριστοτεχνικές μεταγραφές, τις εντυπωσιακές ενδυμασίες τους και την αξιοθαύμαστη ερμηνεία που καθιστούν την κάθε συναυλία τους μια ιδιαίτερη εμπειρία.
Επι σκηνής θα απολαύσουμε λαμπερούς σολίστ και κορυφαίους λυρικούς ερμηνευτές: Έλενα Κελεσίδη (σοπράνο), Ίνγκα Μπαλαμπάνοβα (σοπράνο), Άρτεμις Μπόγρη (μέτζο σοπράνο), Φίλιππος Μοδινός (τενόρος), Χάρης Ανδριανός (βαρύτονος). Ρομαντικό τόνο στην βραδιά θα δώσει η παρουσία των Ζακυνθυνών κανταδόρων, «Τραγουδιστάδες τση Ζάκυθος», διάσημο πολυφωνικό φωνητικό συνόλου που με συνοδεία μαντολινάτας και της Φιλαρμονικής θα τραγουδήσουν αρέκιες, καντάδες, βαρκαρόλες, τραγούδια με θεματολογία τον έρωτα και την καθημερινή ζωή. Την μουσική διεύθυνση έχει ο αρχιμουσικός Σπύρος Προσωπάρης, ο καλλιτεχνικός διευθυντής της Φιλαρμονικής Εταιρείας Κερκύρας.
«Γεννηθήκαμε σε ένα τόπο, με ιστορία. Από μικρά παιδιά μάθαμε να ακούμε μουσική, να διαβάζουμε ποίηση, να παίζουμε λαϊκό θέατρο, να τραγουδάμε, να θαυμάζουμε πίνακες ζωγραφικής, να τηρούμε τα ήθη και τα έθιμά μας. Αυτό μας συντροφεύει, αυτό μεταλαμπαδεύουμε στα παιδιά μας. Αυτή είναι η κληρονομιά μας»
Χάρης Ανδριανός
Βαρύτονος
H Φιλαρμονική Εταιρεία Κερκύρας (γνωστή και ως «Παλαιά Φιλαρμονική») ιδρύθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 1840 και είναι ο παλαιότερος μουσικοεκπαιδευτικός οργανισμός στην Ελλάδα. Ο αρχικός σκοπός των ιδρυτών του ήταν η δημιουργία μιας πλήρους μουσικής ακαδημίας, παρόμοιας με εκείνες της γειτονικής Ιταλίας. Με τον τρόπο αυτό επιχειρήθηκε να δοθεί βιώσιμη λύση σε ένα χρονίζον πρόβλημα, δηλαδή την απουσία μιας παιδαγωγικά πλήρους μουσικής σχολής, η οποία θα προσέφερε στους Κερκυραίους μουσική εκπαίδευση, ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης, ηλικίας, φύλου και γενικής παιδείας. Στο σημείο αυτό πρέπει να ειπωθεί ότι πριν το 1840 στην Κέρκυρα πρόσβαση στη μουσική εκπαίδευση είχαν είτε άτομα που μπορούσαν να ανταπεξέλθουν στο οικονομικό έξοδο της πρόσληψης ενός ιδιώτη μουσικοδιδασκάλου είτε τα μέλη των άτυπων επαγγελματικών μουσικών συντεχνιών του νησιού. Ο δεύτερος ήταν και ο μόνος τρόπος μέσω του οποίου μπορούσε κανείς να αποκτήσει (ημι)επαγγελματική μουσική κατάρτιση.
Οι ιδρυτές της Φιλαρμονικής Εταιρείας Κερκύρας κατανοούσαν πλήρως τις παραπάνω αδυναμίες και -με αφορμή την άρνηση της βρετανικής διοίκησης να επιτρέψει από τον Αύγουστο του 1837 τη συμμετοχή στις θρησκευτικές τελετές του νησιού τιμητικού στρατιωτικού αγήματος και μπάντας- ξεκίνησαν την οργάνωση ενός πρότυπου μουσικού οργανισμού. Στο πλαίσιό του μπορούσε κανείς να καταρτιστεί μουσικά τόσο σε πρακτικό επίπεδο (έγχορδα και πνευστά όργανα, πιάνο, φωνητική μουσική) όσο και σε θεωρητικό (από βασικά θεωρητικά μέχρι μουσική σύνθεση και αισθητική). Όλα τα παραπάνω προσφέρονταν στους μαθητές της Φιλαρμονικής εντελώς δωρεάν από πλήρως καταρτισμένους δασκάλους. Ο μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας του ιδρύματος παράλληλα με το επίπεδο της εκπαίδευσης άλλαξαν τα δεδομένα της μουσικής παιδείας σε τοπικό επίπεδο.
Κατά τον 19ο αιώνα και μέχρι τα χρόνια του Μεσοπολέμου την καλλιτεχνική ηγεσία του ιδρύματος είχαν κατά καιρούς μερικές από τις σημαντικότερες μορφές της μουσικής της νεώτερης Ελλάδας, όπως για παράδειγμα ο Νικόλαος Μάντζαρος (1795-1872), ο Δομένικος Παδοβάνης (1817-1892), ο Διονύσιος Ροδοθεάτος (1849-1892), ο Δημήτριος Ανδρώνης (1866-1918) και ο Σπυρίδων Δουκάκης (1886-1974). Όλοι οι παραπάνω κατάγονταν από την Κέρκυρα και είχαν σημαντικές σπουδές στην Ιταλία ή στη Γερμανία. Πολλοί από τους μουσικούς της Φιλαρμονικής σταδιοδρόμησαν (και σταδιοδρομούν) ως συνθέτες, σολίστες, μουσικοί ορχηστρών και στρατιωτικών μουσικών σωμάτων και αρχιμουσικοί, και συνεισέφεραν με τον τρόπο τους στη διαμόρφωση της έντεχνης μουσικής στην Ελλάδα του 19ου και του 20ού αιώνα.
Παρά τις ποικίλες δραστηριότητες της Φιλαρμονικής, το λαοφιλέστερο από τα μουσικά σχήματά της παραμένει η μπάντα. Πρωτοεμφανίστηκε τον Αύγουστο του 1841 και υπήρξε εξαρχής το δημοφιλέστερο μουσικό συνολό της. Αυτή πρωτοαπέδωσε τον Ελληνικό Εθνικό Ύμνο το 1864 και αυτή παιάνισε κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896 τον «Ολυμπιακό Ύμνο». Αλλά και η εκπαιδευτική σημασία της μπάντας συνεχίζει να είναι σημαντική. Ακόμη και σήμερα εκατοντάδες μαθητές έρχονται σε πρώτη επαφή με τη μουσική μέσα από τη δωρεάν διδασκαλία των πνευστών και κρουστών οργάνων. Μερικοί μάλιστα ανακαλύπτουν και το μουσικό τους ταλέντο, γεγονός που τους οδηγεί να ακολουθήσουν τελικά επαγγελματική καριέρα στη μουσική. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα πρότυπα της μπάντας της Φιλαρμονικής υιοθετήθηκαν κατά καιρούς και από άλλα παρόμοια σχήματα εντός και εκτός Κέρκυρας.
